نفس زکیه: یک نفر یا دو نفر؟
در باب نشانه های ظهور , بعضی از نشانه ها از اهمیت ویژه ای برخوردارند,
به خصوص آن هایی که در سال ظهور رخ می دهند. یکی از نشانه های مهم ظهور ,
قتل نفس زکیه قبل از ظهور امام زمان (عج) و نزدیک ظهور ایشان می باشدکه در
تعدادی از احادیث به عنوان یکی از نشانه های حتمی نام برده شده است.نکته ی
مهمی که درباره ی نفس زکیه وجود دارد , اهمیت فراوان شناخت اوست. زیرا
فاصله ی شهادت وی تا ظهور امام زمان بر طبق بعضی از روایات بیش از 15 شب
نیست.اما نکته ای که در این میان وجود دارد و در وبلاگ ها و وب سایت های
مهدویت بارها به بحث گذاشته شده است , وجود احادیث ظاهراً متناقض در مورد
نفس زکیه است.این سوال که آیا تناقضی در روایات وجود دارد یا نفس زکیه نام
دو نفر با ویزگی های متفاوت است مطلبی است که قرار است در این مقاله مورد
بررسی قرار گیرد.حال که به اهمیت شناخت نفس زکیه پی بردیم , به بررسی
روایات درباره ی ایشان می پردازیم.
روایات متعددی در مورد نفس زکیه در متون دینی ما وجود دارند که بعضی از آن ها عبارتند از:
((قتل نفس زكية بظهر الكوفة في سبعين من الصالحين)).(الإرشاد للمفيد ص 336 والبحار:52/219-221)
ترجمه:((کشته شدن انسانی پاک در پشت کوفه (منظور نجف است)به همراه هفتاد
نفر از نیکوکاران)) که این حدیث در باب نشانه های ظهور بیان شده
است.ظاهراً در بعضی از احادیث به جای ظهرالکوفة از نجف الکوفة استفاده شده
است.
در دسته ی دیگری از احادیث محل شهادت نفس زکیه در حجاز (مکه) و بین رکن و مقام ذکر شده است:
((رواية طويلة عن أبي بصير عن الإمام الباقر عليه السلام قال: (يقول
القائم لأصحابه: يا قوم إن أهل مكة لايريدونني ولكني مرسل إليهم لأحتج
عليهم بما ينبغي لمثلي أن يحتج عليهم. فيدعو رجلاً من أصحابه فيقول له:
إمض إلى أهل مكة فقل: ياأهل مكة أنا رسول فلان إليكم ، وهو يقول لكم: إنا
أهل بيت الرحمة ، ومعدن الرسالة والخلافة ، ونحن ذرية محمد صلى الله عليه
وآله وسلالة النبيين ، وإنا قد ظلمنا واضطهدنا وقهرنا ، وابتز منا حقنا
منذ قبض نبينا إلى يومنا هذا ، فنحن نستنصركم فانصرونا . فإذا تكلم الفتى
بهذا الكلام ، أتوا إليه فذبحوه بين الركن و المقام ، وهي النفس الزكية .
فإذا بلغ ذلك الإمام قال لأصحابه: أما أخبرتكم أن أهل مكة لايريدوننا !
فلا يدعونه حتى يخرج ، فيهبط من عقبة طوى في ثلاث مئة وثلاثة عشر رجلاً ،
عدة أهل بدر ، حتى يأتي المسجد الحرام فيصلي عند مقام إبراهيم أربع ركعات،
ويسند ظهره إلى الحجر الأسود، ثم يحمد الله ويثني عليه ، ويذكر النبي صلى
الله عليه وآله ويصلي عليه ، ويتكلم بكلام لم يتكلم به أحد من الناس)).
(البحار:52/307 ).
گزیده ای از روایت فوق: در فاصله ی
بسیار اندکی قبل از ظهور امام زمان (عج) , یکی از سادات (نفس زکیه) که
بعضی از روایات او را سید حسنی نامیده اند , آخرین آمادگی ها و اتمام حجت
ها را با مسلمانان و به خصوص مردم مکه می نماید , اما مکیان او را در بین
رکن و مقام (که محل حرامی است) به شهادت می رسانند . بعد از وقوع این
حادثه و در مدت بسیار کوتاهی بعد از آن , امام زمان ظهور می کنند و دنیا
را پر از عدل و داد می نمایند. (انشاالله)
قال رسول
الله (ص):((إن المهدي لايخرج حتى تقتل النفس الزكية ، فإذا قتلت النفس
الزكية غضب عليهم من في السماء ومن في الأرض ، فأتى الناس المهدي فزفوه
كما تزف العروس إلى زوجها ليلة عرسها ، وهو يملأ الأرض قسطاً وعدلاً ،
وتخرج الأرض نباتها وتمطر السماء مطرها ، وتنعم أمتي في ولايته نعمة لم
تنعمها قط )). (ابن حماد ص93 و ابن أبي شيبة :15/199)
ترجمه:همانا مهدی (عج) ظهور نمی کند تا این که نفس زکیه (انسان پاک) شهید
شود , هنگامی که نفس زکیه شهید شود , هر که در آسمان و هر که در زمین است
بر آن ها (مردم مکه) خشمگین می شود , پس مردم به سوی مهدی می آیند و بر او
وارد می شوند , همانگونه که عروس در شب عروسی بر شوهرش وارد می شود . و او
زمین را از عدل و داد پر می کند , و زمین گیاهانش را خارج می کند و آسمان
بارانش را می بارد , و امتم از ولایت او بهره مند می گردد , به نحوی که
هرگز مانند آن را ندیده بود.
قال الباقر(ع):((ليس بين قيام القائم(ع) و قتل النفس الزكيه اكثر من خمس عشر ليلة.))
ترجمه:بين ظهور مهدى(ع) و كشته شدن نفس زكيه، بيش از پانزده شبانه روز فاصله نيست.
همان طور که ملاحظه فرمودید , در مورد محل شهادت نفس زکیه دو نوع روایت
وجود دارد.حال کدامیک از آن ها صحیح است؟ پاسخ ما این است که به احتمال
قریب به یقین هر دو گروه روایات درست هستند و نفس زکیه در واقع لقبی برای
دو نفر است. برای این ادعا دلایلی وجود دارند که مهمترین آن ها عبارتند از:
بنابراین به نظر می رسد که دو نفس زکیه ی متفاوت در نشانه های ظهور وجود
دارند که شناختن صحیح آن ها انشالله می تواند ما را در درک بهتر شرایط عصر
ظهور یاری نماید. 1- در احادیث معدود , اما معتبری محل شهادت نفس زکیه در نجف کوفه بیان شده است: 1- هر دو دسته ی روایات از نظر منابع , مستندات ودلالت بسیار قوی هستند و تقریباً نادیده گرفتن هر کدام ار آن ها غیر ممکن است.
2- اگر از دید دستور زبان عربی به روایات دقت کنیم , می بینیم که کلمه ی
(نفس زکیة) به تنهایی و به شکل تنوین دار و بدون حضور (ال) یک اسم نکره
است و معنای آن یک انسان پاک می باشد , که این انسان هر شخص پاکی می تواند
باشد و شخص خاصی مد نظر نیست. بنابر این در روایات گروه اول که شهادت نفس
زکیه را در کوفه می دانند شخص خاصی مد نظر نیست , بلکه یک انسان پاک مد
نظر است.(بعضی از محققین مانند شیخ علی کورانی , این نفس زکیه را شهید
آیت الله سید محمد باقر صدر می دانند , اما بعد از شهادت آیت الله سید
محمد باقر حکیم در سال های اخیر در نجف کوفه , محققین زیادی ایشان را نفس
زکیه ی مذکور می دانند , زیرا هم از حیث محل شهادت و هم از نظر تعداد
شهدای همراه (شامل کشته شدگان آنی و کشته شدگان در بیمارستان) با روایت
مذکور تطابق بسیلر زیادی دارد.) 3- در دسته ی دیگری از روایات
که محل قتل نفس زکیه را در مکه و بین رکن و مقام می دانند , عمدتاً از
عبارت (النفس الزکیة) یا انسان پاک استفاده شده که به دلیل وجود (ال)
معرفه بوده و به نظر می رسد که منظور از آن شخصی ویژه و با شرایط ویژه ای
است . نفس زکیه ی مزبور احتمالاً شخص بسیار مهمی است و به احتمال زیاد او
نفس زکیه ی اصلی است که جزء نشانه های حتمی ظهور می باشد. کما ابنکه در
یکی از روایات از فاصله ی پانزده شبی شهادت وی تا ظهور امام سخن به میان
آمده است و این مطلب احتمالاً اهمیت شهادت وی را می رساند.
وعده صادق
دوشنبه 
صفر حبیبی مشکینی
